Chức năng sinh lý của đại tràng

Đại tràng hay còn được gọi là ruột già, phần cuối của đường ống tiêu hóa trong cơ thể, giữ vai trò sinh lý hết sức quan trọng.

 

 

Đại tràng là một ống dài khoảng 1,2m nhận thức ăn đã được tiêu hóa và hấp thu từ ruột non. Đại tràng gồm có: đại tràng lên, đại tràng ngang, đại tràng xuống, đại tràng xich ma và trực tràng.

dai-trang

Vị trí và cấu tạo của đại tràng

Chức năng sinh lý của đại tràng

Đại tràng (ruột già) có nhiệm vụ tiếp nhận cặn bã của quá trình tiêu hóa thức ăn từ ruột non rồi tống chúng ra ngoài. Trước khi tống ra ngoài đại tràng hấp thu một phần nước từ các chất cặn bã đó. Ruột già không tiết dịch tiêu hoá mà chỉ tiết chất nhầy để bảo vệ niêm mạc. Ở đây có hệ vi sinh vật rất phát triển. Tại đây có 1 số vi sinh vật tổng hợp vitamin B12, vitamin K. Vi sinh vật lên men các chất không được ruột non hấp thu, giải phóng các khí CO2, CH4, H2S, … và các chất độc như indol, scatol, mercaptan làm cho phân có mùi thối.

  1. Tiêu hóa: Các thức ăn chưa tiêu hóa hết ở ruột non sẽ được tiêu hóa nốt ở đại tràng nhờ hệ vi khuẩn sống ở đại tràng.
  2. Hấp thu: Hấp thu ở ruột già đa số thường không quan trọng, bởi khi xuống đến ruột già, phần lớn các chất cần thiết cho cơ thể đã được hấp thu gần hết ở ruột non, trong ruột già hầu như chỉ còn lại cặn bã của thức ăn.

Hấp thu Natri (Na+), Clo (Cl-): hấp thu Na khoảng 50-200mEq/ngày, hấp thu Clo khoảng 965mEq/ngày. Theo hình thức vận chuyển chủ động ở đoạn đầu của ruột già.

Hấp thu nước: Mỗi ngày ruột già thu nhận khoảng 1 lít nước từ ruột non, số nước này ruột già hấp thu gần hết, chỉ còn khoảng 100 - 150 ml ra ngoài theo phân. Nước được hấp thu theo Na+ để bảo đảm cân bằng áp suất thẩm thấu. Sự hấp thu nước tăng lên khi phân nằm lại lâu trong ruột già. Vì vậy, nhịn đại tiện lâu sẽ gây ra táo bón.

Hấp thu các amin: Ruột già có thể hấp thu một số amin như histamin, tyramin do các vi khuẩn tạo ra từ các acid amin. Hấp thu các chất này tăng lên khi bị táo bón gây ra các triệu chứng nhức đầu, khó chịu...

Hấp thu NH3: NH3 do các vi khuẩn trong ruột già sinh ra sẽ được hấp thu một phần vào máu. Khi bị táo bón hoặc viêm đại tràng, hấp thu NH3 tăng lên.

Hấp thu thuốc: Ruột già có thể hấp thu một số loại thuốc như an thần, hạ nhiệt, giảm đau, glucocorticoid... Vì vậy, có thể đưa thuốc theo đường này để điều trị cho bệnh nhân, đặc biệt ở trẻ em, dưới dạng thuốc đạn.

  1. Bài tiết: Bài tiết bicarbonat và kali.
  2. Tạo phân và thải phân:

Sau khi được hấp thu nước, các chất cặn bã còn lại cô đặc tạo thành phân và thải ra ngoài qua hậu môn. Do các chất dinh dưỡng được hấp thụ từ 80 đến 100% nên trong phân còn rất ít chất dinh dưỡng không được hấp thu. Phân chứa khoảng 60% nước, còn lại là các mảnh vụn tế bào niêm mạc ống tiêu hoá và xác vi sinh vật. Thải phân qua động tác đại tiện là phản xạ không điều kiện gây co bóp cơ trơn trực tràng và mở cơ thắt hậu môn. Trong ngày có một vài cử động nhu động mạnh ở ruột già làm 1 lượng phân tích tụ ở trực tràng gây áp lực lên niêm mạc ở đây, kích thích lớp niêm mạc, thông qua cơ chế thần kinh sẽ xảy ra phản xạ đại tiện.

Xem thêm:

Bệnh đau dạ dày

Triệu chứng viêm dạ dày